Dom Szwajcarski z Braniewa

Dom Szwajcarski z Braniewa

Dom Szwajcarski z Braniewa to wyjątkowy zabytek architektury, który ma swoją historię sięgającą połowy XIX wieku. Został wzniesiony w 1853 roku przy ul. Królewieckiej w Braniewie jako zajazd. Przez wiele lat pełnił różne funkcje, jednak jego losy były burzliwe, a w ostatnich latach zabytkowy obiekt przeszedł skomplikowaną drogę, która doprowadziła do jego odtworzenia w nowym miejscu. W artykule przyjrzymy się historii tego niezwykłego budynku oraz jego aktualnemu stanowi, a także planom na przyszłość.

Historia budynku

Dom Szwajcarski został zbudowany w 1853 roku na obrzeżach Braniewa. Jego konstrukcja opierała się na tradycyjnym systemie ryglowym, znanym również jako mur pruski, z wypełnieniem ceglanym. Architektura budynku nosi wyraźne cechy stylu szwajcarskiego, co czyni go unikalnym obiektem na tle innych zabytków regionu. Ozdobne polichromowanie elementów dekoracyjnych dodaje mu charakterystycznego uroku.

Początkowo Dom Szwajcarski pełnił rolę zajazdu, co było typowe dla tego typu obiektów w XIX wieku. W kolejnych latach budynek przeszedł różne zmiany właścicielskie i funkcjonalne, jednak jego wartość architektoniczna nie została dostatecznie doceniona przez długi czas. Po przemianach ustrojowych w Polsce w 1989 roku obiekt znalazł się w rękach osoby prywatnej i niestety zaczął podupadać.

Zniszczenie i demontaż

W 2009 roku Dom Szwajcarski został sprzedany jako uciążliwy zabytek, co zakończyło jego długotrwały okres zaniedbania. W tym samym roku rozpoczęto prace demontażowe, które miały na celu dyslokację budynku. W trakcie tych prac odkryto tabliczkę fundacyjną z datą jego budowy oraz nazwiskiem mistrza ciesielskiego Juliusa Grunewalda, co dodatkowo potwierdziło historyczną wartość obiektu.

Pomimo wysiłków podejmowanych w celu ratowania budynku, brak dofinansowania ze strony państwa na translokację i prace konserwatorskie sprawił, że przez wiele lat Dom Szwajcarski pozostawał nieodtworzony. Był to czas, kiedy jego los wydawał się przesądzony, a możliwości odbudowy były ograniczone.

Odtwarzanie w Topolnie Małym

Dopiero w 2017 roku podjęto decyzję o odtworzeniu Domu Szwajcarskiego w nowej lokalizacji – Topolnie Małym, w gminie Markusy. To ważny krok w kierunku zachowania dziedzictwa kulturowego regionu. Proces rekonstrukcji rozpoczął się od posadowienia zabytku na solidnych fundamentach, zgodnie z tradycjami budowlanymi. Kamienie kładzione na glinie były uzupełniane zaprawą wapienną, co zapewniło trwałość konstrukcji.

Na tych fundamentach rozpoczęto budowę szkieletu konstrukcji ryglowej translokowanego Domu Szwajcarskiego. Kluczowym elementem tej pracy było wycinanie tradycyjnych zamków ciesielskich oraz wykorzystanie drewna pozyskanego zimą, które zostało odpowiednio sezonowane. Dzięki tym działaniom zachowano autentyczność i oryginalność budynku.

Wsparcie finansowe i postęp prac

W 2022 roku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznał dotację w wysokości 391 tys. złotych na prace konserwatorskie związane z Domem Szwajcarskim. Środki te przeznaczono na wykonanie pokrycia dachowego oraz konserwację dekoracji snycerskich i konstrukcji ryglowej poddasza i więźby dachowej. Dzięki temu możliwe stało się dalsze prowadzenie prac rekonstrukcyjnych oraz zabezpieczenie zabytku przed dalszym niszczeniem.

Na marzec 2023 roku stan prac był już zaawansowany – wykonano kamienne fundamenty oraz rozpoczęto montaż szkieletu konstrukcji ryglowej. To kolejny krok ku odbudowie jednego z najważniejszych zabytków architektonicznych regionu, który ma szansę stać się atrakcją turystyczną oraz miejscem spotkań kulturalnych.

Znaczenie Domu Szwajcarskiego

Dom Szwajcarski z Braniewa to nie tylko przykład unikalnej architektury, ale również świadek lokalnej historii i tradycji. Jego rekonstrukcja ma ogromne znaczenie dla społeczności lokalnej oraz dla ochrony dziedzictwa kulturowego regionu Warmii i Mazur. Odtworzenie tego zabytku pozwoli na przywrócenie pamięci o dawnych czasach oraz umożliwi mieszkańcom i turystom poznanie bogatej historii Braniewa.

Dzięki staraniom wielu osób oraz wsparciu instytucji państwowych, Dom Szwajcarski ma szansę na nowe życie jako miejsce spotkań kulturalnych i edukacyjnych. Jego obecność we współczesnym krajobrazie może inspirować do refleksji nad historią regionu oraz zachęcać do aktywności związanej z kulturą i sztuką.

Zakończenie

Dom Szwajcarski z Braniewa jest przykładem tego, jak ważne jest dbanie o dziedzictwo kulturowe i architektoniczne. Jego historia jest pełna zwrotów akcji, ale dzięki determinacji osób zaangażowanych w proces rekonstrukcji istnieje nadzieja na jego przyszłość jako miejsca tętniącego życiem. Warto obserwować postępy prac oraz wspierać inicjatywy mające na celu ochronę takich unikalnych obiektów jak Dom Szwajcarski. Odtwarzanie tego zabytku to nie tylko kwestia architektury – to także sposób na pielęgnowanie pamięci o przeszłości oraz tworzenie przestrzeni dla przyszłych pokoleń.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).